Het Vat van Zelfwaardering

Het Vat van Zelfwaardering is een praktisch psychologisch model voor het versterken van je eigenwaarde en het veranderen van hardnekkige gedragspatronen. Het model is ontwikkeld door dr. Gertjan van Zessen, psycholoog en seksuoloog NVVS, op basis van wetenschappelijk onderzoek en jarenlange praktijkervaring. De methode helpt je om stap voor stap een positievere en minder veroordelende relatie met jezelf op te bouwen.

Gezonde eigenwaarde

Een gezonde eigenwaarde helpt je om goed voor jezelf te zorgen en keuzes te maken die passen bij wie jij bent. Je hoeft je minder aan te passen aan de verwachtingen van anderen en kunt authentieker leven. Daardoor ervaar je meer rust en veerkracht en kun je beter omgaan met stress, tegenslagen en moeilijke omstandigheden.

Je gevoel van eigenwaarde kan om verschillende redenen onder druk komen te staan. Misschien twijfel je vaak aan jezelf, ben je onzeker, streng voor jezelf of heb je het gevoel dat je niet goed genoeg bent.

Het kan ook zijn dat je zelfverzekerd overkomt, maar je eigenwaarde onbewust vooral ontleent aan prestaties of aan de waardering van anderen.

Als eigenwaarde afhankelijk wordt

Wanneer jouw gevoel van eigenwaarde vooral wordt ontleend aan wat je hebt, wat je bereikt of hoe anderen naar je kijken, wordt de waardering van buitenaf erg belangrijk. Dat kan een goed gevoel geven, maar maakt je ook kwetsbaar. Eigenwaarde komt van binnenuit. Dat betekent dat je jezelf kunt blijven waarderen, ook als prestaties, bezit of waardering van anderen wegvallen.

Ook mensen met veel zelfvertrouwen kunnen daarom weinig eigenwaarde hebben en van binnen onrust, leegte of ontevredenheid ervaren.

Patronen om jezelf staande te houden

De basis van een kwetsbare eigenwaarde kan al vroeg in je leven zijn ontstaan. Om jezelf staande te houden, kun je later onbewust patronen ontwikkelen die houvast geven. Deze patronen kunnen ervoor zorgen dat je onzekerheid, onrust of innerlijke leegte minder sterk hoeft te voelen.

Denk aan perfectionisme, pleasen, hard werken, voortdurend afleiding of vermaak zoeken of een sterke innerlijke criticus. Ook gedragsverslavingen, koopdrang en zelfsabotage kunnen manieren zijn om moeilijke gevoelens niet te hoeven ervaren.



Wat je eerst hielp om jezelf staande te houden, kan op den duur steeds meer invloed krijgen op hoe je leeft, hoe je je voelt en welke keuzes je maakt.

Twee metaforen

Het Vat van Zelfwaardering is een waarnemingsmodel waarin twee metaforen worden gebruikt:

het vat en de sporen met wissels.

Deze metaforen helpen je om beter te begrijpen wat zich in je binnenwereld afspeelt en hoe dit invloed heeft op je gedrag.

Het Vat (je binnenwereld)

Het Vat staat symbool voor jouw volledige binnenwereld. In het vat komen al jouw gedachten, gevoelens, herinneringen, ervaringen en overtuigingen samen. Het vat bestaat uit twee delen: de vloeistof en de leegte.

De Vloeistof (eigenwaarde)

De roze vloeistof in het vat staat symbool voor je eigenwaarde: het deel van jezelf waar je met tevredenheid, plezier en waardering naar kunt kijken.

Denk bijvoorbeeld aan je kwaliteiten, dingen die je goed doet, gezonde verbindingen met anderen en momenten waarop je goed voor jezelf zorgt of ergens van geniet. Ook kleine alledaagse handelingen kunnen bijdragen aan je eigenwaarde wanneer je deze bewust opmerkt en waardeert.

De Leegte (innerlijke leegte)

De leegte in het vat staat symbool voor het deel van jezelf waar je niet met tevredenheid of waardering naar kunt kijken. Hieronder kunnen onzekerheid, angst, frustratie, zelfkritiek, schaamte, onverwerkte ervaringen of een gevoel van innerlijke leegte vallen.

Soms ervaar je vooral een onbestemd gevoel van onrust of leegte, zonder precies te weten waar dit vandaan komt.

Niet wat er in de leegte zit

Bij het Vat van Zelfwaardering gaat het niet om het direct wegwerken van de leegte of het veroordelen van negatieve gevoelens. Ook staat niet centraal wat er precies in de leegte zit. Belangrijker is hoeveel ruimte de leegte inneemt in verhouding tot je eigenwaarde.

Het vat heeft daarbij altijd een omvang van 100 procent. Waar eigenwaarde zit, kan geen leegte zitten en omgekeerd. Wanneer je eigenwaarde groeit, neemt de leegte daardoor automatisch minder ruimte in.

Hoe groter de leegte in het vat is, hoe meer invloed deze kan hebben op hoe je naar jezelf kijkt en hoe je in het leven staat. De leegte beïnvloedt hoe je je voelt, hoe je omgaat met stress en tegenslagen en welke keuzes je maakt in het dagelijks leven.



Binnen het Vat van Zelfwaardering richten we ons daarom niet op het uitgebreid onderzoeken van de leegte, maar op het stap voor stap laten groeien van de eigenwaarde.

De sporen en wissels

De sporen en wissels laten zien hoe je in het hier en nu denkt, voelt en handelt. Ze staan symbool voor de gedragspatronen die je in de loop van je leven hebt ontwikkeld. Ze helpen je om waar te nemen of een gedachte, gevoel of handeling iets toevoegt aan je eigenwaarde of daar juist iets aan afdoet.

De coaching start met uitleg over de werking van de sporen en wissels. Daarna ga je aan de slag met het drie keer per dag bewust waarnemen en waarderen van kleine positieve handelingen, gedachten of ervaringen in het dagelijks leven. Het gaat om eenvoudige dingen die enige tevredenheid opleveren, maar die je anders misschien ongemerkt voorbij zou laten gaan.

Later in de coaching leer je ook je stressreacties en gedragspatronen zonder oordeel waar te nemen. Door regelmatig stil te staan bij wat je opmerkt en jezelf daarvoor waardering te geven, kan je eigenwaarde geleidelijk groeien. Dit zie je vaak terug in meer zelfzorg, initiatief en regie en in minder invloed van stressreacties en ongewenste gedragspatronen.