Stress & burn-out coaching volgens de CSR-Methode
Bij stress- en burn-outcoaching werk ik vanuit de visie en methode van het CSR Expertisecentrum. Deze methode is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten over de invloed van langdurige stress op lichaam, gedrag en psyche.
Stress is op zichzelf niet ongezond. Het helpt je om alert te zijn, in actie te komen en een prestatie te leveren. Na een inspanning heeft je lichaam wel voldoende rust en herstel nodig.
Wanneer stress langdurig aanhoudt en er te weinig tijd is om te herstellen, kan de balans tussen inspanning en herstel verstoord raken. Dat kan invloed hebben op je energie, slaap, concentratie, stemming en lichamelijk functioneren. Op een gegeven moment lukt het vaak niet meer om alleen door rust te nemen uit deze situatie te komen.
CSR staat voor Chronische Stress Reversal: het terugdraaien en herstellen van de negatieve effecten van chronische stress.
Hoe ontstaat een burn-out?
Een burn-out ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag, ook al kan het wel voelen alsof je lichaam plotseling niet meer meewerkt. Vaak gaat er een langere periode van mentale en/of lichamelijke overbelasting aan vooraf. Deze aanloopperiode kan maanden of soms zelfs jaren duren.
Meestal spelen meerdere omstandigheden tegelijk een rol. Denk aan een hoge werkdruk, langdurig zorgen voor anderen, veel piekeren, financiële onzekerheid, eenzaamheid of een gebrek aan steun en waardering. Ook intensief sporten, onvoldoende slaap en steeds maar doorgaan kunnen bijdragen aan overbelasting.
Wanneer je reserves al sterk zijn afgenomen, kunnen zelfs leuke activiteiten tijdelijk meer van je vragen dan je lichaam aankan. Een avond uit, een verjaardag of sporten kan dan bijvoorbeeld leiden tot een duidelijke toename van vermoeidheid en andere klachten.
Als inspanning en herstel langere tijd niet meer in evenwicht zijn, pleeg je als het ware roofbouw op jezelf. Je veerkracht neemt af en je stressklachten worden sterker. De ene klacht kan vervolgens de andere versterken, waardoor je in een vicieuze cirkel van chronische stress terechtkomt.
Misschien heb je al geprobeerd om meer te sporten, gezonder te eten of af en toe rust te nemen. Dat kan helpend zijn. Maar wanneer de overbelasting ondertussen doorgaat en er te weinig ruimte blijft voor werkelijk herstel, blijven je reserves afnemen. Op een gegeven moment merk je dat het niet meer lukt om te functioneren zoals je gewend was.
Kenmerken van een burn-out
Een belangrijk kenmerk van een burn-out is dat een paar dagen rust niet meer voldoende zijn om je weer fit te voelen. Je blijft vermoeid of gespannen en merkt dat je klachten snel terugkomen wanneer je opnieuw te veel doet. Het opbouwen van nieuwe reserves vraagt meestal tijd.
Een burn-out kan zich bij iedereen anders uiten. Veelvoorkomende klachten zijn:
- aanhoudende vermoeidheid die na mentale of lichamelijke inspanning snel toeneemt;
- moeite met nadenken en concentreren;
- problemen met het geheugen;
- snel overprikkeld raken door bijvoorbeeld geluid, licht of drukte;
- sneller emotioneel, angstig, somber of gejaagd zijn;
- slecht slapen of niet uitgerust wakker worden;
- moeilijk kunnen ontspannen of na een activiteit niet meer tot rust komen;
- gespannen spieren, hoofdpijn, duizeligheid, buikklachten, hartkloppingen of een versnelde ademhaling;
- minder goed kunnen functioneren thuis, op het werk of in het sociale leven.
Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Daarom is het belangrijk om bij aanhoudende of onverklaarde klachten contact op te nemen met je huisarts.
De coaching
Om van een burn-out te herstellen is chronisch stress reversal (CSR) nodig. Met andere woorden: de negatieve effecten van overbelasting moeten worden gekeerd, zowel fysiek als mentaal.
Jouw verhaal horen is voor mij heel belangrijk om een goed beeld te krijgen hoe je in je huidige situatie terecht bent gekomen. In het eerste gesprek besteden we daar veel aandacht aan. De aanpak is altijd maatwerk en afhankelijk van je voorgeschiedenis en wat je nog wel en niet kunt.
De eerste stap is het stopzetten van de roofbouw. In deze fase richten we ons op de start van het herstel door weer te leren ontspannen en bij te tanken.
We onderzoeken ook welke gewoonten en patronen aan de overbelasting hebben bijgedragen of het herstel in de weg staan. Misschien vind je het moeilijk om je grenzen aan te geven, stel je hoge eisen aan jezelf, voel je je snel verantwoordelijk voor anderen of blijf je doorgaan terwijl je lichaam rust nodig heeft.
Je leert stap voor stap om beter voor jezelf te zorgen, bewustere keuzes te maken en een gezondere balans te vinden tussen inspanning en herstel.
Waar passend kunnen Brainspotting en Internal Family Systems (IFS) onderdeel zijn van de begeleiding. Daarmee kunnen we ook aandacht besteden aan onderliggende spanning, emotionele blokkades en hardnekkige patronen die met alleen praktische veranderingen niet altijd verdwijnen.
